BÜTÖV AZƏRBAYCAN OCAQLARI
Qərbi Azərbaycan ostanı

22:52 / 28-10-2015   /   baxış - 473

Qərbi Azərbaycan ostanıGüney Azərbaycanda ostan.

Mərkəzi:  Urmiya şəhəri

Ərazisi:  39487 km²

Əhalisi:  3.080.576 nəfər (2011); 60,03% –şəhərlərdə yaşayır.

 

Tarixi

Qədim Zərdüşt dininə aid edilən Təxti Süleyman məbədi Qərbi Azərbaycanın Takabşəhəri yaxınlığında yerləşir. Eramızın IV əsrdə Sasanilər imperiyası bu əraziləri Adhurpadağan satrapına qatdı. Adhurpadağan adı Atropatena adından törəyib, sonralar ərəbləşdirilmiş formada Azərbaycan kimi səsləndirilirdi. [3][4] X əsrdə bu əraziləri kürd tayfaları idarə ediblər. [5] 1609-1610-cu illərdə burada kürd tayfaları ilə Səfəvilər dövləti arasında Dimdim döyüşü baş verib. Uzun çəkən döyüşdən sonra kürdlər məğlub edildi, bütün təslim olanlar öldürüldü və regionun kürd əhalisi I Şah Abbasın əmrinə əsasən Xorasana sürgün edildi. Onların yerinə bu ərazilərə türk əsilli Əfşar tayfası köçürüldü. [6] 1946-cı ildə Sovet ordusubu əraziləri qısa müddətə işğal etmişdi. Sovet qoşunları buranı tərk etdikdən sonra qısa müddətə burada Mahabad Cümhuriyyəti mövcud olub. 2011-ci ilin yanvar ayında Qərbi Azərbaycan ostanında sərnişin təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində 77 nəfər həlak olmuşdu.[7] Həmin ilin sentyabr ayındaMahabad şəhərində İran-İraq müharibəsinin başlanmasının ildönümü ilə əlaqədar olaraq keçirilən hərbi paradda ziyarətçilər arasında terrorçuların yerləşdirdiyi bombanın partlaması nəticəsində 12 nəfər həlak olmuş, 80 nəfər isə yaralanmışdı. Partlayışın konkret hansı təşkilat tərəfindən törədildiyi məlum olmasa da, Qərbi Azərbaycan ostanının qubernatoru Vahid Cəlalzadə terror aktını Qərb dövlətləri tərəfindən dəstəklənən inqilab əleyhdarı terrorçu qruplar tərəfindən törədildiyini bildirib.

 

Əhalisi

24 oktyabr – 13 noyabr 2011-ci il əhali siyahıyaalınmasına əsasən Qərbi Azərbaycan ostanında 3.080.576 nəfər əhali yaşayır. Əhali əsasən Azərbaycan türklərindən, qismən kürdlərdən, az sayda ermənilərdən və assuriyalılardan ibarətdir . Kürdlər Qərbi Azərbaycan ostanının cənub ərazisinə Qaraqoyunlular zamanı bölgəni qəsb edərək yerləşmişlər.

2006–cıil siyahıyaalınmasına əsasən ostan əhalisinin dini tərkib:

Müsəlmanlar -  99.37%

Xristianlar - 0.26%

Zərdüştilər - 0.01%

İudaistlər - 0.00%

Digərləri - 0.06%

Təsniflənməmiş - 0.30%

 

2010-cu ildə Qərbi Azərbaycan ostanında əhalinin ana dilinə əsasən etnik tərkibi:     

Azərbaycanlılar - 76.20%

Kürdlər - 21.70%

Farslar - 0.80%

Digərləri - 1.00%

Təsniflənməmiş - 0.30%

       

2010-cu ildə Qərbi Azərbaycan ostanında şəhər əhalisinin ana dilinə əsasən etnik tərkibi

Azərbaycanlılar - 82.50%

Kürdlər - 15.40%

Farslar - 1.30%

Digərləri - 0.30%

Təsniflənməmiş - 0.50%

       

2010-cu ildə Qərbi Azərbaycan ostanında kənd əhalisinin ana dilinə əsasən etnik tərkibi:

Azərbaycanlılar - 66.40%

Kürdlər - 31.20%

Farslar - 1.30%

Digərləri - 2.40%

 

İnzibati ərazi  bölgüsü

Qərbi Azərbaycan ostanı inzibati cəhətdən aşağıdakı şəhristanlara bölünür :

1.     Urumiyə şəhristanı

2.     Salmas şəhristanı

3.     Xoy şəhristanı

4.     Çaldıran şəhristanı

5.     Maku şəhristanı

6.     Bukan şəhristanı

7.     Sərdəşt şəhristanı

8.     Takab şəhristanı

9.     Mahabad şəhristanı

10.   Miyandoab şəhristanı

11.   Piranşəhər şəhristanı

12.   Oşnaviyə şəhristanı

13.   Nəqədə şəhristanı

14.   Şot şəhristanı

15.   Şahindej şəhristanı

16.   Çaypara şəhristanı

17.   Poldəşt şəhristanı

 

Coğrafi şəraiti və iqlimi

Geniş düzənliklər və hündür dağlar ostanlığın relyefini təşkil edir. Şimalda Araz çayı və bir sıra dağ çayları əsas su mənbəyidir. Şərqində Urmiya gölü yerləşir. Orta temperatur Urmiyada 10.8 °C, Xoyda 9.4 °C, Mahabaddaisə 11.6 °C-dir. Ən yüksək temperatur göstəricisi iyul ayında 34 °C, ən aşağı temperatur isə yanvar ayında –16 °C-dir.

 

İqtisadiyyatı

Qərbi Azərbaycan ostanının iqtisadiyyatının böyük hissəsi kənd təsərrüfatına əsaslanır. 2013-cü ildə ostanınTekab şəhərində Qərbi Asiyanın ən böyük qızıl zavodunun tikintisi planlaşdırılır. Zavodun tikintisinə 60 mln. dollar sərf olunacaq. Ostanın yataqlarında qızılın ehtiyatı 80 ton təşkil edir və oradan hər il 3 ton qızıl çıxarılması planlaşdırılır. [9] Qərbi Azərbaycan ostanının iqtisadi cəhətdən ən inkişaf etmiş ərazisi Urmiya şəhəridir. Urmiya əhalisinin həyat şəraiti ostanın digər əhalisinin həyat şəraitindən çox yüksəkdir. Ostanda yüzlərlə kənd vardır, onların çoxusunda daimi su və elektrik təchizatı, telefon xəttləri və peyk televiziyasına çıxışı var.

 

Rəcəb Albayrağın “Türklərin İranı” əsərindən:

 

3.Batı Azerbaycan Bölge Valiliği

استان آذربايجان غربى

Merkezi: Urumiye اروميه, Pehlevi dönemi Rızaiye رضاﺌﻴﮫ

 

            Batı Azerbaycan Bölge Valiliği, Doğu Azerbaycan ve Erdebil bölge valilikleri ile birlikte tarihi “Darüs-Saltana Azerbaycanı”nı oluşturur. Bölge valiliği halkının tamamına yakını Türk’tür. %10’luk nüfusunun ekseriyeti Kürt’tür. Ayrıca Ermeni ve Asuri azınlık mensubu da bulunmaktadır. Asurilerin kadim iskân merkezlerinden biridir.

            1988 yılında basılmış olan İran etnik gruplarının gösterildiği “Tavo” haritasında, Asurlu/ Süryani nüfusu 150 bin olarak gösterilmesine karşılık, 1980’li yılların başından beri Batı ülkelerine, özellikle ABD’ne yoğun göç yaşanması sebEbiyle, bugünkü nüfuslarının 50 bin civarında olduğu sanılmaktadır. Asurlular, yoğun olarak ikamet ettikleri başta Tahran olmak üzere, Abadan ve Isfahan kentlerine, Güneybatı Azerbaycan’ın merkez kenti Urumiye ve civarından göç etmiştir. Urumiye ve köylerindeki Asuri nüfusu günümüzde yaklaşık 10-12.000 civarındadır. (Recep Albayrak, Türkmen ve Asur Kiliseleri…, s.26)

            Nahçıvan ve Türkiye’ye (Iğdır/ Aralık ilçesi) mücavir Kara-Koyunlu mıntıkası, (Van ili karşısındaki) Siyahçeşme/ Çaldıran köyleri, Hoy/ Kotur civarındaki Küresinli Türk bölgeleri ile Hakkari civarındaki Afşar kökenli Jirkilerin oturduğu Sero bölgesi hariç; Türkiye sınır bölgesi dar bir şerit halinde Kürt yerleşimidir. Öte yandan Türkiye-Irak sınırındaki Dizec, Kasyan ve Senger’in batısı; Ak-bulağ/ Ağbulağ’ın batı istikameti; Uşneviye’nin batı ve güneybatısı; Negade ilçe topraklarının batı ve güneybatı bölümü; Mahabad ilçesi şehir merkezinin güneybatısı ve Bukan kentinin batı istikameti Kürt yerleşimidir. Türk-İran sınrırında kuzeyden güneye; Kara-Koyunlu, Küresinli ve Jirki bölgeleri Türk’tür.

Batı Azerbaycan Bölge Valiliği’nin merkezi Urumiye (Pehlevi döneminde Rızaiye) kentidir. Urumiye/ Urumiya adı; “ur” ve “miya” kelimelerinden meydana gelmiştir. Eski Süryani ve İbri dilinde “ur” kelimesi; şehir, yer, mekân, kale anlamına gelmektedir. “Urşelim” de olduğu gibi. “Miya”nın karşılığı “su”dur. Süryani ve İbriler/ Yahudiler, Araplarla soydaş olmaları nedeniyle, su kelimesi benzer şekilde “Ma” veya “miye” olarak ifade edilmektedir. Urumiye, “suyu bol yer” demektir.  Arapça kökenli dediğimiz isimlerin bir bölümü esasında Süryani ve İbrice’dir. Arap kültürünün temeli de zaten Süryani ve İbri kültürüne dayanmaktadır.Urumiye’nin adı Urum adlı Türk boyundan gelmektedir ve tarihin en başından beri burası Türklerle meskundur. Türkistan’da (Orta Asya) yaşayan Türkler, Batı Türklerine “urumlu” derdi ve Anadolu’ya da Uruméli denmesinin nedeni budur. Tarihte ilk kurulan Türk devleti Aratta da burada kurulmuştur. Urumiye adının şehir ve su ile hiçbir ilgisi yoktur, bu tür etimolojik yorum tamamen Fars millî düşüncesinin bir sonucudur.

Buna bağlı olarak Arap Alfabesi de Süryani ve İbri temellidir. Arapların kullandığı “Ebced Hesabı”, Süryani ve İbrilerden kopya edilmiştir. Bugün bile Süryani ve İbriler, mezar taşlarındaki yazıları Ebced hesabı ile tarih düşürerek yazmaktadır. Kendi alfabeleri olması nedeniyle, tarih düşürme onlar için sıradan bir olgudur.

            Ermeniler buraya “Urme”, Araplar “Urmiyye”, İranlılar “Urmî”, Türkler ise “Urumiye” veya Doğu Rumeli/ Rum-u Şarki anlamında “Rumiye” şeklinde yazarlar. Güney Azerbaycan Türkleri, günlük kullanımda “Urmu/ Urmî” demektedir. Pehlevi döneminde adı Rızaiye olarak değiştirilmiş, rejim değişikliğinden sonra eski adı iade edilmiştir.           

İstehri, “El-Mesâlik ve’l-MeMalik” isimli kitabında; “Urumiye büyük, bolluk içinde, geliri yüksek, deniz kenarında bir şehirdir” demektedir. İbn-i Havkal şöyle der; “Urumiye büyük, safalı, asması ve suyu bol bir şehirdir. Şehir merkezinin yanı sıra, köyleri ve diğer yerleşim birimlerinde ticaret yaygındır. Tahılı pek boldur”. Kitabül-Buldan’da, Ahmed bin Ebi Yakub; “Urumiye, Azerbaycan’da eski ve büyük bir şehir olup, 3-4 mil mesafede bir gölü vardır. Mecusi peygamberi Zerdüşt’ün gönderildiği yerdir”. İran’ın doğusundaki Hamun gölü ve kuzeybatıdaki Urumiye gölü kutsaldır.  İran halkının, eski dinleri Zerdüştlüğe dönmesi gerektiğini Üstad Purdavud şöyle demektedir: “Zerdüşt peygamber, peşinde üç oğlu olduğu halde Hamun gölü kenarında zuhur edecektir. (Üstad Purdavud, Yeşthâ, 2.cilt, s.290;İrec Afşar, Îlhâ, Çâdurnişînan…, 1.cilt, s.153-154; 2.cilt, s.728)

Zerdüşt, Urumiye’ye mensuptur. Zerdüşt’ün, Hz. İsa’nın doğumunda Beytül-Lahm’e giden bir veya iki havarisi Urumiye’de medfundur. Bu şehir eski dönemde bilim ve inanç sistemlerinin önemli merkezlerinden biriydi. Sönmeyen Zerdüşt ateşgâhlarından biri de buradadır. Azerbaycan satrabı/ valisi bu ateşin koruyucusuydu. (Feridun Cüneydî, Zendegî ve Muhaceret-i Nejâd-ı Arya, s.154)

            Mirza Reşid Edîb’üş-Şuarâ, şöyle demektedir: Urumiye şehri, Nuh peygamberin neslinden Yafes oğlu Türk tarafından kurulmuştur. Ancak bu konuda elde belge ve senet bulunmamaktadır. Bu hususta bilgi veren kaynaklar, Safevi Sultanları döneminde kaleme alınan eserlerdir.

            Kelb-AliKerbelay-ı Ali Han, Şah Abbas zamanında Urumiye hâkimi olmuştur. Kentin kuzeyinde, rub fersah (1.441 metre) mesafede “Toprakkale”yi inşa ederek, burayı hükümet merkezi haline getirmiştir. Urumiye bu dönemden sonra “Darün-Neşat/ Kıvanç yurdu” olarak anılmaya başlamıştır. (Mirza Reşid Edîb’üş-Şuarâ, Tarih-i Afşar, s.7-8)   

            Roma İmparatoru ve komutanlarından bazıları, Sasani şahlarının yazlık payitahtı olan Kenzek’iGence’nin eski adı Ganzak’tır ve adı bir Türk boyunun hatırasını taşımaktadır, burası mı kastediliyor? ele geçirmek için defalarca Urumiye’ye gelmişlerdir. İslam’dan sonra Urumiye, Merağa’dan sonra Azerbaycan’ın ikinci önemli kenti olmuştur. Doğu Roma İmparatorluğu tahtına oturan Osmanlı Türkleri, XV. yüzyılda Urumiye pazarına önem vermiş ve buraya kale dikmiştir.

       Urumiye (Rızaiye) kentinin Ş. 1355/ 1976 yılı nüfusu 69.216 hanedir. 370.987 kişi karşılığı olan bu nüfusun 191.259’u erkek, 179.728’i kadındır.Kentin Ş. 1360/ 1981 tarihindeki nüfusu 418.100, 1996’da 435.200, 2006’da ise, 577.307’dir.  

Urumiye, Urumiye’nin kapladığı alan 5.612 km²’dir. Urumiye ovasının uzunluğu 70 km, eni ise 30 km’dir. Kendi adı ile anılan göle uzaklığı 20 km’dir. Rakımı 1.332 metredir. Urumiye gölünün tarihi adı Çiçest’tir. Bölge,  çok sayıda tarihi alana ve esere sahiptir.

Urumiye gölü, İran’ın en büyük gölüdür. Dünya sıralamasında yirmincidir. 35.000 km² alana sahiptir. Rakımı 1.275 metredir. Doğu Azerbaycan’nın Savalan/ Sebelan ve Sehend dağları ile İran-Türkiye sınır bölgesinden gelen çayların suları ile beslenmektedir. Gölün kuzey-güney uzunluğu 130-140 km, eni ise 15-50 km civarındadır. Derinliği 5 ilâ 16 metre arasında değişmektedir. Göle dökülen önemli nehirler; Açı-çay/ Telha-rud/ Telh-rud  (Tebriz), Sofi-çay (Merağa), Tufargan-çay (Azerşehr), ayrıca Murdu-çay, Leylan-çay, Quru-çay ve Qala-çay gibi Sehend’in batı yüksekliklerinden beslenmektedir. Urumiye gölü üzerinde 102 ada bulunmaktadır. Bunların bazıları taş kütlesidir.

Yeni adı İslami olan Şahi adası hariç, diğerleri gayrı meskûndur. Bazı adalar, hayvancılık yapan ailelerce otlak olarak kullanılmaktadır. İslami/ Şahi adasınının nüfusu 5.5-6 bin kişidir. Halk çiftçilik ve hayvancılıkla geçimini sağlamaktadır. Urumiye gölünün hem doğu, hem de batı sahillerindeki yerleşim birimlerinin tamamı Türklerle meskûndur. Bildiğimiz gibi güney sahillerindeki ovalık kesime Karapapak Türk ili iskân edilmiştir. Vehasıl Urumiye gölünün çevresindeki ve adalardaki yerleşim birimlerinin tamamı Türk’tür.

Göl üzerindeki önemli bazı adalar; Şahi/ İslami, Koyun-dağı/ Kebudan, Eşek-dağı, İspir/ Arzu, Dokuzlar…’dır. Filamingo, angut ve benzeri göçmen kuşların uğrak yeridir. Bender-Şerefhane, Aq-Künbed, İslami ve Bender-Gılmanhane önemli iskeleleridir. Tarihin çeşitli dönemlerinde Urumiye gölü; Gilzan, Rima (Asur ve Med), Çiçest (Şiz), Zpata (Parlayan),  Kabuta ve Gaboid, Urumiye-Bahira Kebudan, Derya-yı Ermeniyye, Deryaçe-i Tasuc, Derya-yı Uful-u Hurşid (Güneşin battığı göl), Deryaçe-i Şor (Tuzlu göl), Deryaçe-i Şahi, Bahiratüş-Şera (Hırsızlar veya yağılar gölü) ve Rızaiye gölü adlarıyla anılmıştır. Bugünkü adı Urumiye gölüdür.

 

            Şahi/ İslami Adası,  Urumiye Gölü’nün hem en büyük, hem de en tanınmış adasıdır. Adada iki dağ bölümü vardır: Doğu-batı istikametinde konuşlu bu dağlardan biri Cengil, diğeri Goduk/ Qoduq’tur. Bu iki dağ arasında Köçküdağ (Kiçi Çay/ Küçük Çay) ve Bozçay bulunmaktadır. Adada Ag-Künbed, Timurlu, Borçalu, Kıpcak, Gemici, Saray, Behramabad isimli Türk köyleri bulunmaktadır. Bu köylerin halkı tarım ve hayvancılıkla geçimlerini sağlar. Gemici köylüleri, tarım ve hayvancılığın yanı sıra, göl üzerinde nakliyecilikle uğraşmaktadır. (Muhammed Hasan Han İ’tİmadüs-Saltana, 1.cilt, s.43; Servân Ahmed Keyvanpur, Tarih-i Rızaiye, s.21-22; Ali Dehgân, Serzemîn-i Zerdüşt Rızaiye, s.286; Atlas-ı GîtaşiNaSi, s.81; Coğrafya-yı Kâmil-i İran, 1.cilt, s.173-175; Üstad Pur-Davud, Yeşthâ, 2.cilt, s.290; “Urumiye Şehr-i Milel ve Ferhenghâ/Uluslar ve Kültürler Kenti Urumiye”, Risâlet Gazetesi, s.4)

 

Bölge Valiliği

(Mekezi, yüzölçümü, nüfusu)

Şehirlerin genel nüfusu (1996), bölge, aşiret

Şehir merkezi nüfusu

(2006)

Türk nüfusu

(2006)

%

Nüfus

Batı Azerbaycan/

Azerbaycan-ı Garbi

Urumiye

Yüzölçümü: 37.463 km²

Nüfusu:

2.504.968 (1996)

2.831.779 (2006)

 

Batı Azerbaycan,

Darüs- Saltana

Azerbaycanı terkibindedir.

 

*Batı Azerbaycan Bölge Valiliği’nin; Türkiye-Nahçıvan-İran ortak sınırından Türkiye-Irak-İran sınırına kadar olan Türkiye’ye mücavir dağ köy ve kömleri, Kara-Koyunlu ve Küresinli bölgeleri hariç Kürtçe, Türkçe ve Kürtçe-Türkçe karışımı dilleri kullanmaktadır. 0-50 km’den sonra Güneybatı Azerbaycan’da oturan halkın tamamının dili Türkçe’dir.

*Türkiye-İran sınırında Kara-Koyunlu mıntıkası (Aralık ilçesi karşısı) ve Küresinli ili mıntıkasında (Salmas’ın Türkiye’ye mücavir sınır boyu, Van ili karşısı) Türkçe konuşulmaktadır.

 

* Bazı Batı Azerbaycan BV kentlerinde konuşulan diller:

-Maku: Türkçe, Dağlık kesim Kürtçe, Maku’nun kuzeyi, Aralık ilçesi karşısı Kara-Koyunlu mıntıkasıdır. Halkın dili Türkçe ve kısmen Kürtçe’dir.

-Hoy: Türkçe, Dağlık kesim Kürtçe

-Salmas: Türkçe, Dağlık kesim Türkçe (Küresinli İli), Kürtçe

 

Batı Azerbaycan BV’de yaşayan Türk tayfaları:

-Afşar /Kasımlu ve  Areşlu tayfaları: Urumiye ve civarında meskûn

-Afşar/ Kereclu, İmanlu, Davudlu, Kılıçlı, Haydarlu, Yorganlı, Gani-begli, Kilelu, Adaklu, Yeberlu/ Eberlu  يبرلو, Tutmaklu, Kûhgiluyelu, Kara-Hamzalı, Terzilu cemaatleri. Urumiye’de Terzilu isimli mahalleleri vardır. (7.000 hane, 25.000 kişi,  XIX. yüzyı)

-Tevelli/ Tevelleli: Urumiye civarı

-Kara-Koyunlu: Maku-Hoy-Tebriz arasında yaşarlar

-Dumbuli/Dombeli: Hoy-Salmas civarında 1.200 aile (1800 yılı)

-Karapapak: (Ayrıca bilgi verilmiştir)

2.831.779 (2006)

-Urumiye: 725.008

-Tekab: 43.702

-Çaldıran:43.510

-Hoy: 323.194

-Salmas (Şahpur/ Dilman): 156.558

-Şahindej (ŞahinKale Afşar): 104.598

-Maku: 159.229

-Miyanduab (Miyandab): 209.840

-Negade: 110.257

 

Türk nüfusu:

AzerbaycanTürkleri 2.548.601

 

-

577.307

43.702       

13.012

178.708

79.560

34.204

41.865

112.933

72.975

112.933

72.975

90

2.548.601

 

Bölge Valiliği (BV),

BV Merkezi

(Yüzölçümü: km²,

Nüfus: 2006)

Güney Azerbaycan Bölgesi

Türklerin yüzdesi

Güney Azerbaycan

Yüzölçümü

(km²)

Azerbaycan Türk Nüfusu

2006

Batı Azerbaycan BV

Urumiye

Yüzölçümü: 37.411

Nüfusu: 2.831.779

 

Türkiye-İran sınırında Kara-Koyunlu mıntıkası (Aralık ilçesi karşısı) ve Küresinli ili mıntıkasında (Salmas’ın Türkiye’ye mücavir sınır boyu, Van ili karşısı) Türkçe konuşulmaktadır.

 

 

Darüs- Saltana Azerbaycanı

 

Nüfusun tamamına yakını %90

 

Nahçıvan ve Türkiye’ye mücavir Karakoyunlu mıntıkası, Siyahçeşme/ Çaldıran köyleri ile Hoy/ Kotur civarındaki Küresinli Türk bölgeleri hariç; Türkiye sınır bölgesi kuzeyden güneye köy ve komlar hâlinde dar bir şerit Kürt yerleşimidir; Türkiye-Irak sınırındaki Dizec ve Kasyan’ın güneyi; Senger’in güneyi; Ak-bulag/ Ağbulag’ın güney istikameti; Uşneviye’nin doğusu; Negade ilçe topraklarının batı ve güney sınırı; Mahabad ilçesi şehir merkezinin hemen kuzeyi; Mahabad’tan doğuya; Bukan kentinin kuzeyi ve doğusu; Bukan’dan Kürdistan BV sınırı. Sınırın kuzeyi Türk yerleşimidir. Mahabat’ta da önemli bir Türk nüfusu yaşamaktadır.

 

Batı Azerbaycan’da çoğunluğu

Kürtlerin oluşturduğu ve Türklerin de yaşadığı şehirler:

-Uşneviye

Genel nüfusu: 51.972 (1996)

Şehir merkezi: 29.896 (2006)   

-Piranşehr:

Genel nüfusu: 86.721 (1996)

Şehir merkezi: 57.692 (2006)

-Serdeşt

Genel nüfusu: 93.168 (1996)

Şehir merkezi: 37.115 (2006)   

-Mahabat/ Soğukbulag (İlçenin güneyi) 

Genel nüfusu: 171.595 (1996)

Şehir merkezi: 133.324 (2006)   

-Bukan

Genel nüfusu: 175.529 (1996)

Şehir merkezi: 149.340 (2006)    

37.411

2.548.601

 

 

 



Makı Azad Ticarət Məntəqəsi ixdalat deyil, ixracat yeri olmalıdır – Millət vəkili
12:11 / 17-03-2017
0 8 ARDI
Güney Azərbaycanın Şərq vilayətində yerli məsulların vergi dərəcəsinin artırılmasına etirazları artır
17:58 / 16-01-2017
Millət vəkili Südeyif Bədri ölkə prezidenti və Kənd Təsərrüfatı nazirinə müraciət ünvanladığını bildirib
10:26 / 06-09-2016
Güney Azərbaycanın yeraltı sərvətlərinin fars rejimi tərəfindən geniş miqyasda talanması, vaxtaşırı yerli vəzifəli şəxslərin də etirazına səbəb olur.
16:54 / 27-06-2016
Həmədanda kənd təsərrüfatı istehsal müəssisələri böhran içində
14:32 / 26-06-2016
Azərbaycanlı millət vəkili: “Urmiyə əhalisinin məişət şəraiti yaxşı deyil”
14:28 / 26-06-2016
Əhər Şəhəri İcra Hakimiyyətinin başçısı bölgədəki işsizlik problemindən danışıb
23:58 / 23-06-2016
İranın şovinist fars hakimiyyəti Urmiyədə 25 iş yerini bağladı
23:04 / 14-06-2016
Ərdəbildə Orta Doğunun ən böyük tekstil fabrikinin işçiləri etiraz yığıncağı keçirdi
02:22 / 06-05-2016
Qərbi Azərbaycan gəlir indeksinə görə ölkə vilayətləri arasında axırıncılardandır – Millət vəkili
20:18 / 01-09-2015
Təbrizdə ilk metro stansiyası açılıb
14:11 / 28-08-2015
Güney Azərbaycan şəhərlərində su qıtlığı problemi kəskinləşir
17:57 / 17-08-2015
İranlı deputat: “Urmiyaya su Ermənistan və Gürcüstandan çatdırılacaq”
13:04 / 10-08-2015
İrandakı qızıl yataqlarının beşiyi Güney Azərbaycandadır
10:40 / 24-07-2015
Təbriz-İzmir arası təyyarə reysi açıldı
13:13 / 10-07-2015
partlayışda 3 nəfər ölüb, 4 nəfər xəsarət alıb
00:34 / 10-07-2015